Elektroniklerinizi Atmayın, Dönüştürün

Araştırmalara göre dünyadaki altın rezervinin 20 yıla kadar, çinkonun ise 40 yıla kadar tükeneceği tahmin ediliyor. Bu durum geri kazanımın önemini bir kez daha gündeme getirirken, burada e-atıklara önemli bir yer açmamız gerekiyor.

Dünyada her yıl ortalama 20-50 milyon ton e-atık meydana çıkıyor. E-atıkları meydana getirme konusunda ABD, Hindistan, Japonya ve Almanya başı çekiyor. Yapılan araştırmaya göre 2016 yılında 44.7 milyon ton elektronik cihaz çöpe atıldı. Bu cihazların yalnızca yüzde 20’lik bir kısmının geri dönüşümden geçirildiği belgelendi. 22 Mayıs tarihli Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre (AEEE) elektrikli ve elektronik eşya kategorileri şöyle sıralanıyor:

• Küçük ev aletleri (Elektrik süpürgesi, tost makinesi vb.)

• Bilişim ve telekomünikasyon ekipmanları (Bilgisayarlar, telefonlar vb.)

• Tüketici ekipmanları (Video kameralar, müzik enstrümanları vb.)

• Aydınlatma ekipmanları (Floresan, tasarruflu ampuller vb.)

• Elektrikli ve elektronik aletler (Büyük ve sabit sanayi aletleri hariç olmak üzere matkaplar, testereler vb.)

• Oyuncaklar, eğlence ve spor aletleri (Video oyunları, jetonlu makineler vb.)

• İzleme ve kontrol aletleri (Termostatlar, ısı ayarlayıcıları vb.)

• Otomatlar (Para, içecek otomatları vb.)

Türkiye’de durum nasıl?

Aslında Türkiye’de de dünyada olduğu gibi bilgisayarlar, cep telefonları ve tablet bilgisayarların içerisinde kişilere, kurumlara ve bankalara ait bilgilerin olduğu hard disk, hafıza kartları, CD, flaş bellekler güvenli bir şekilde imha edilerek, değerli parçaları geri dönüştürülebiliyor. Türkiye’de yılda ortalama 1 milyon ton elektronik atık oluşuyor. Toplanan elektronik atıklardan demir, demir dışı metal, plastik gibi hammaddeler elde ediliyor. Toplanan elektronik kart, pil gibi atıklardan paladyum, çinko, altın gibi değerli madenler elde edilirken, bunlar atığın türüne göre yüzde 1-5 arasında değişiyor.

Gerek pil geri kazanımı, gerekse elektronik atık geri dönüşümünden çinko, altın, krom, bakır gibi birçok değerli metaller yarı mamul olarak elde ediliyor. Bu tarz atıklar elektronik, ev eşyaları, gübre, kozmetik, ilaç, kuyumculuk gibi birçok sektöre ikincil hammadde olarak kazandırılıyor. 

Mekanizma oluşturulmalı

Elektronik atıkların yüzde 25’i televizyon ve monitörlerden oluşuyor. Bir televizyonun yüzde 60’ı cam. Her televizyonda yaklaşık 2 kilogram kurşun bulunuyor. Eski televizyonların ön camında ise kanserojen madde bulunuyor. Ayrıca elektronik atıkların yüzde 25’lik kısmı ise soğutuculardan oluşuyor. Yani e-atıkların yüzde 50’lik kısmı zararlı atıklardan oluşuyor. Geri kalan yüzde 50’yi ise cep telefonu telekomünikasyon atıkları oluşturuyor. Bu atıklar ise belli bir değere sahip. Bu atıkların içerisinde altın, gümüş ve paladyum gibi değerli madenler bulunabiliyor.

Türkiye’deki elektronik atık miktarının 10 yıl içerisinde 1 milyon tonu geçmesi bekleniyor. Uzmanlarsa, Türkiye’nin elektronik atıkların toplanması ve geri dönüştürülmesi konusunda sağlam bir denetim mekanizması oluşturmazsa, hem çevre sağlığı hem de istihdam anlamında önemli kayıplar yaşayabileceğini hatırlatıyor.

Ne yapmalı?

Elektronik atıkları sürekli toplama, özel yerlerden toplama ve evlerden toplama olmak üzere üç farklı toplama şekli var. Sürekli toplama, yıl boyunca yapılan toplama şekli. Belediyelerin belirttiği bir yere e-atıklar getirilir ve oradan belli zamanlarda belediye/geri dönüşümcü firmalarca e-atıklar geri dönüşüm tesisine taşınır. Bunun yanında özel geri dönüşüm şirketleri de e-atıklarınızı sizden gelip teslim alabiliyor.

Kaleme alan
Mustafa Gündoğdu
Tüm İçerikleri Göster
Yorum Yap

Kaleme alan Mustafa Gündoğdu